Jednoosobowa działalność gospodarcza nie jest odrębną osobą prawną od właściciela. Przedsiębiorca prowadzi biznes we własnym imieniu i odpowiada za zobowiązania swoim majątkiem zgodnie z prawem. To odróżnia restrukturyzację JDG od procesu spółki kapitałowej.
Kto jest dłużnikiem
Dłużnikiem jest osoba fizyczna prowadząca działalność. W praktyce analiza obejmuje zobowiązania związane z firmą oraz te elementy sytuacji osobistej i majątkowej, które mają znaczenie prawne dla postępowania i wykonania układu.
Nie można traktować rachunku prywatnego i firmowego jako dwóch całkowicie odseparowanych światów.
Jakie długi mogą występować
Typowa JDG ma zobowiązania wobec:
- banków i firm leasingowych,
- dostawców,
- ZUS i urzędu skarbowego,
- pracowników,
- wynajmujących,
- pożyczkodawców prywatnych,
- kontrahentów dochodzących kar lub odszkodowań.
Każdą wierzytelność trzeba zakwalifikować zgodnie z zasadami układu i zabezpieczeń.
Majątek prywatny
Nieruchomość, samochód, oszczędności lub inne aktywa przedsiębiorcy mogą mieć znaczenie dla wierzycieli i porównania z upadłością. Nie oznacza to automatycznie sprzedaży całego majątku w restrukturyzacji, ale nie można go pominąć w analizie.
Małżeństwo
Wspólność majątkowa, rozdzielność, zgody małżonka i historia czynności majątkowych mogą wpływać na sytuację. Próby przenoszenia majątku tuż przed postępowaniem mogą zostać zakwestionowane i generować odpowiedzialność. Ten obszar wymaga indywidualnej porady prawnej.
Czy JDG może dalej działać
Tak, jeżeli wybrany tryb i sytuacja na to pozwalają. Przedsiębiorca może realizować usługi i wystawiać faktury, ale musi przestrzegać zasad zarządu i płatności bieżących.
Kluczowe jest rozdzielenie:
- starych wierzytelności objętych układem,
- nowych zobowiązań powstających po dacie istotnej dla postępowania,
- kosztów życia właściciela,
- środków potrzebnych do działalności.
Plan układu dla JDG
Powinien uwzględniać nie tylko wynik firmy, ale również racjonalne koszty utrzymania przedsiębiorcy i rodziny. Raty, które pozostawiają właścicielowi nierealnie niskie środki, są trudne do wykonania.
Restrukturyzacja a zakończenie działalności
Samo zawieszenie lub wykreślenie działalności nie usuwa długów osoby fizycznej. Jeżeli biznes nie ma perspektyw, trzeba porównać restrukturyzację z upadłością oraz zasadami oddłużenia osoby fizycznej prowadzącej wcześniej działalność.
Dokumenty do analizy
- CEIDG,
- pełna lista zobowiązań prywatnych i firmowych,
- raporty BIK,
- dane księgowe,
- wyciągi ze wszystkich istotnych rachunków,
- dokumenty majątku i zabezpieczeń,
- umowy małżeńskie,
- egzekucje,
- prognoza przychodów,
- miesięczne koszty życia i działalności.
Najczęstszy błąd
Przedsiębiorca liczy tylko raty firmowe, pomijając prywatny kredyt, alimenty, koszty utrzymania i zabezpieczenia na wspólnym majątku. W efekcie propozycje układowe są niewykonalne.
Koszty życia w prognozie
Model nie może zakładać, że właściciel przez kilka lat nie ponosi kosztów mieszkania, jedzenia czy utrzymania rodziny. Zaniżenie tych wydatków sztucznie zwiększa ratę układową i prowadzi do szybkiego niewykonania planu.
Oddzielenie ewidencyjne
Choć prawnie właściciel i JDG nie są odrębni, osobne rachunki i ewidencja pomagają kontrolować przepływy oraz wykazać prawidłowe wykonanie całego planu naprawczego.
Podsumowanie
Restrukturyzacja JDG dotyczy przedsiębiorcy jako osoby, nie abstrakcyjnej „firmy”. Wymaga pełnego obrazu długów, majątku, rodziny i zdolności do generowania dochodu. Dobrze zaprojektowany układ musi pozwalać prowadzić działalność i normalnie funkcjonować przez cały okres spłaty.