Układ z wierzycielami nie polega na jednostronnym ogłoszeniu niższych rat. To formalne porozumienie przyjmowane zgodnie z zasadami postępowania restrukturyzacyjnego i zatwierdzane w przewidzianym trybie. Jego warunki muszą być możliwe do wykonania oraz racjonalne dla wierzycieli.
Jakie zmiany może przewidywać układ
W zależności od sytuacji i przepisów propozycje mogą obejmować:
- odroczenie pierwszej płatności,
- rozłożenie długu na raty,
- obniżenie odsetek,
- redukcję części należności,
- konwersję wierzytelności na udziały lub akcje,
- zmianę zabezpieczeń,
- podział wierzycieli na grupy z różnymi warunkami.
Nie każdy wariant pasuje do każdego rodzaju wierzytelności. Szczególne zasady dotyczą m.in. zabezpieczeń rzeczowych i niektórych zobowiązań publicznoprawnych.
Od czego zależy wysokość raty
Rata nie powinna wynikać z kwoty, którą właściciel „chciałby płacić”. Musi wynikać z prognozowanego wolnego cash flow po:
- bieżących kosztach,
- nowych podatkach i składkach,
- wynagrodzeniach,
- inwestycjach koniecznych do utrzymania działalności,
- rezerwie na sezonowość i odchylenia.
Jeżeli firma może bezpiecznie przeznaczyć 100 tys. zł rocznie na układ, harmonogram 200 tys. zł rocznie jest niewykonalny nawet wtedy, gdy wygląda atrakcyjnie w głosowaniu.
Dlaczego wierzyciel miałby się zgodzić
Wierzyciel porównuje układ z alternatywą: egzekucją, sprzedażą zabezpieczenia lub upadłością. Materiały powinny pokazywać:
- przewidywany poziom spłaty w układzie,
- wartość i czas zaspokojenia w scenariuszu alternatywnym,
- źródło finansowania rat,
- działania naprawcze,
- zabezpieczenia wykonania, jeśli są przewidziane,
- sposób monitorowania wyników.
Grupy wierzycieli
Różne traktowanie może być uzasadnione np. zabezpieczeniem, rolą dostawcy strategicznego albo charakterem wierzytelności. Nie może być arbitralne. Konstrukcję grup trzeba konsultować prawnie.
Karencja – pomoc czy pułapka
Karencja daje czas na odbudowę płynności, ale przesuwa płatności w przyszłość. Jeżeli firma nie wykorzysta tego okresu na poprawę marży, sprzedaży i kosztów, po karencji pojawi się jeszcze większa presja.
Redukcja długu
Częściowe umorzenie może być elementem układu, ale zwiększa potrzebę przekonującego porównania z upadłością. Wierzyciel zabezpieczony wartościowym majątkiem może mieć inne oczekiwania niż niezabezpieczony dostawca.
Dokumenty do rozmów
- pełny spis wierzycieli,
- historia płatności,
- prognoza cash flow,
- plan restrukturyzacyjny,
- wycena majątku,
- opis zabezpieczeń,
- scenariusz upadłościowy,
- harmonogram rat,
- test odporności na spadek sprzedaży.
Co niszczy wiarygodność
- ukrywanie wybranych długów,
- faworyzowanie powiązanych wierzycieli bez podstaw,
- prognozy bez dowodów,
- zbyt szybki wzrost sprzedaży w modelu,
- brak finansowania bieżącej działalności,
- brak planu po zakończeniu karencji.
Po zatwierdzeniu
Układ trzeba wykonywać. Firma powinna monitorować wskaźniki miesięcznie i reagować zanim pojawi się zaległość. Jeżeli warunki stają się niewykonalne, potrzebna jest szybka analiza dostępnych procedur, a nie milczenie wobec nadzorcy i wierzycieli.
Test wykonalności harmonogramu
Przelicz układ przy sprzedaży niższej o 10–20%, opóźnieniu największego klienta i wzroście kosztów. Jeżeli firma od razu przestaje obsługiwać raty, potrzebna jest większa karencja, niższa rata albo głębsza zmiana operacyjna.
Dokumentowanie wykonania
Po zatwierdzeniu warto przechowywać potwierdzenia rat, raporty płynności i korespondencję w jednym repozytorium sprawy.
Podsumowanie
Obniżenie rat jest skutkiem dobrze zaprojektowanego układu, a nie jego jedynym celem. Warunki muszą pozwolić firmie działać i jednocześnie oferować wierzycielom racjonalne zaspokojenie.